Syphon lub po prostu Syfon to jedna z najbardziej widowiskowych metod parzenia kawy. Ekspres wydaje się być urządzeniem chemicznym. Kawa przygotowana w nim jest mocna, wyrazista o intensywnym smaku z wyraźną lecz nie narzucającą się nutą goryczki.
Dodatkowo, ponieważ parzenie odbywa się w wysokiej temperaturze, kawa bezpośrednio po zakończeniu procesu jest bardzo gorąca.
Jak zaparzyć kawę w Syphonie?
Parzenie kawy w syfonie jest dosyć proste. Sprowadza się do kilku kluczowych czynności, które należy wykonać aby napar był odpowiedniej intensywności.
Najpierw należy umieścić specjalny filtr, który znajduje się w zestawie. Zazwyczaj filtry są papierowe ale przy odrobinie uporu znajdziecie alternatywne rozwiązania.
Po włożeniu filtra w górnej części ekspresu i naciągnięciu specjalnej sprężynki zabezpieczającej filtr, zalewamy wodę do kolby znajdującej się na statywie i składamy urządzenie w jedną całość.
Pod kolbą ustawiamy palnik i czekamy aż woda zacznie wrzeć.
Oryginalny palnik, który znajdziecie w zestawie jest szklany i będziecie musieli wyposażyć się w denaturat, który posłuży jako paliwo. Ten sposób podgrzewania syfonu jest procesem czasochłonnym. Palnik bowiem nie ma wystarczającej mocy by doprowadzić wodę do wrzenia w krótkim czasie.
PALNIK NA DENATURAT
Chcąc skrócić proces parzenia możecie użyć gorącej wody zagotowanej uprzednio w czajniku elektrycznym. Znacząco przyspieszy to czas ekstrakcji kawy w syphonie.
Jaki palnik jest najlepszy do Syphonu?
Innym rozwiązaniem, które również przyspieszy cały proces parzenia kawy w syphonie jest zakup gazowego palnika. Niestety samo urządzenie nie jest tanie (cena około 250 zł) jednak dla osób korzystających na co dzień z takiego ekspresu jest ogromnym ułatwieniem.
GAZOWY PALNIK DO SYPHONU
Kiedy woda osiągnie odpowiednią temperaturę wytworzy się stosunkowo duże ciśnienie. Dzięki temu woda z łatwością przedostaje się do górnego kielicha ekspresu. Wtedy wsypujemy do niej drobno zmieloną kawę i specjalną łyżeczką delikatnie zanurzamy ją w wodzie.
PARZENIE KAWY W SYPHONIE
Kawę parzymy w wodzie od 1 do 4 minut. Czas ekstrakcji zależy od nas. Im dłuższy czas parzenia tym napar będzie bardziej intensywny w smaku. Z czasem zwiększymy również goryczkę w kawie.
Jaka kaw jest najlepsza do Syphonu?
Jeśli lubicie kawy klasyczne, z nutami orzechów lub czekolady możecie wziąć pod uwagę nasze mieszanki:
Długi czas parzenia może być wskazany dla osób lubiących kawy mleczne. Intensywność kawy ma wtedy większe znaczenie.
Nasza propozycja to na każde 150 ml wody około 10 g kawy. Jest to wystarczająca doza do parzenia kawy w syphonie.
Kiedy już zdecydujemy się zakończyć parzenie, gasimy palnik. Po chwili woda z zaparzonymi fusami przestanie wrzeć i zacznie powoli przedostawać się do dolnego naczynia.
KAWA SPŁYWAJĄCA DO DOLNEJ KOLBY SYPHONU
Dzięki założonemu uprzednio filtrowi kawa w kolbie jest klarowna i pozbawiona fusów. Kiedy już ostatnie krople przedostaną się do naczynia, kawa jest gotowa – wystarczy wlać do filiżanek.
Kawiarka – ciśnieniowy ekspres do parzenia kawy
Jeden z najczęściej spotykanych sposobów parzenia kawy we włoskich gospodarstwach domowych. Nie bez powodu. Konstruktorem moki był Włoch Alfonso Bialetti, który w roku 1933 rozpoczął we Włoszech produkcję tego urządzenia i stało się ono tam bardzo popularne. Jest ono również nazywane Moką lub Makinetką od włoskiego macchinetta del caffè.
Moka to sposób ciśnieniowego parzenia kawy (około 1,5 bar – dla porównania ekspres ciśnieniowy to parzenie pod ciśnieniem około 9 bar), bardzo łatwy a przy tym wszystkim otrzymujemy espresso bardzo wysokiej jakości, mocne i wyraziste w smaku.
Jak zaparzyć kawę w kawiarce?
Aby rozpocząć zabawę należy kawiarkę „rozkręcić”. Zauważymy wtedy, że składa się ona z kilku części. Dolna część to zbiornik, do którego wlewamy przefiltrowaną wodę do wysokości, na której znajduje się zaworek wkręcony w ściankę zbiornika. Następnie wkładamy sitko, do którego wsypujemy świeżo zmieloną kawę. Ziarna powinny być zmielone raczej średnio + a kawa wsypana i nie ubijana. Następnie skręcamy dwie części urządzania i stawiamy nad palnikiem (gaz, kuchenka elektryczna, indukcja itd.). Pod wpływem ciśnienia, woda poprzez sitko z kawą przedostaje się do górnego zbiornika wydobywając po drodze z kawy wszystkie jej możliwości. Przelewamy do filiżanki. Gotowe.
Chemex przypomina wyglądem kolbę chemiczną. Nie bez powodu – został zaprojektowany przez chemika dr Petera Schlumbohma, specjalisty od filtracji i ekstrakcji.
Jest urządzeniem bardzo designerskim i jego widok jest od razu kojarzony z kawą wysokiej jakości. Do takiej bowiem metody parzenia doskonale nadają się KAWY SPECIALTY. Ich delikatność oraz owocowy charakter są w tej metodzie wyjątkowo dobrze eksponowane.
Powszechnie mówi się, że kawy z chemexa są czyste w smaku. Pozbawione nut smakowych specyficznych dla kaw parzonych metodami, które nie gwarantują pełnej klarowności naparu. Takie metody to na przykład French Press, w którym niedostatecznie dobrze oddzielona jest kawa od fusów.
Chemex „wystąpił” w bardzo wielu hollywoodzkich produkcjach i jest rekwizytem znanym z najsłynniejszych filmów.
W 1943 roku Muzeum Sztuki Nowoczesnej uznało ten ekspres za jeden z najlepiej zaprojektowanych przedmiotów.
Filtry do chemexa
Parzenie w chemexie nie jest skomplikowane. Ważne by zaopatrzć się w odpowiednie filtry, dzięki którym napój nie będzie absorbował zapachów i przepuszczał osadów. Są one grubsze od standardowych filtrów.
Należy także pamiętać, że grubość tych filtrów ma również ogromny wpływ na czas ekstrakcji kawy. Trzeba to uwzględnić podczas podejmowania decyzji w kwestii grubości zmielenia ziarna. Jak powszechnie wiadomo im grubiej zmielone ziarno tym szybsza ekstrakcja.
Grubość mielenia kawy do chemexa
GRUBOŚĆ MIELENIA KAWY DO CHEMEXA
Kawa do chemexa powinna być stosunkowo grubo zmielona. Dla młynków COMANDANTE powinno to być mielenie pomiędzy 25 a 30 klikiem. Kiedy kawa jest już zmielona możemy zacząć działać dalej.
Kolejną czynnością jest złożenie filtra, który następnie umieścimy w chemexie. Trzeba ułożyć go na kształt stożka. Będziemy mieć wtedy po jednej stronie stożka 3 warstwy papieru a po drugiej stronie tylko jedną warstwę.
SKŁADANIE FILTRA DO CHEMEXA
Po włożeniu filtra do chemexa warto zwilżyć go gorącą wodą. Dzięki temu nabierzemy pewności, że żadne aromaty ani smak pochodzące od papieru nie znajdą się w kawie.
Oprócz tego, ta czynność powoduje również, że ogrzewa się naczynie, w którym za chwilę znajdzie się nasza kawa. Czas parzenia w chemexie jest dość długi zatem nasz napar dzięki ogrzaniu naczynia tak szybko nie wystygnie.
ZWILŻANIE FILTRA GORĄCĄ WODĄ
Po zwilżeniu papierowego filtra wylewamy zebraną wodę z naczynia. Delikatnie przechylając chemex opróżniamy go tak by nie wypadł nam filtr.
Następnie możemy już wsypać do filtra świeżo zmielone ziarno. Doza, którą zazwyczaj proponujemy waha się między 6 – 7 gramów kawy na 100 ml wody.
By odpowiednio dobrze zaparzyć kawę w chemexie przydałaby się nam waga kuchenna. Wtedy po wsypaniu kawy do filtra powinniśmy ustawić chemex na wadze i wytarować ją. Dzięki temu będziemy mieli 100% pewność, że na odpowiednio przygotowaną dozę kawy wlejemy pożądaną ilość wody.
Ma to kluczowe znaczenie dla smaku i intensywności kawy.
WAGA KUCHENNA
Temperatura wody do chemexa
Kolejną, bardzo ważną kwestią jest temperatura wody. Może się ona wahać nawet w przedziale pomiędzy 85 – 98 °C. Wszystko zależy od rodzaju użytego ziarna.
TEMPERATURA WODY DO CHEMEXA
Mamy w kawiarni taką zasadę, że kawy pochodzące z obróbki naturalnej parzymy w niższej temperaturze. Są to ziarna o niższej gęstości i do wydobycia z nich najciekawszych walorów smakowych nie potrzeba dużej „energii” i ciepła. Zazwyczaj jest to temperatura 88 – 91 °C.
Niższa temperatura w przypadku takich kaw pomaga wydobyć wyższą kwasowość oraz zapewnia, że w naparze nie pojawi się nieprzyjemna gorycz. Więcej o metodach obróbki kaw możecie poczytać w osobnym WPISIE.
Zupełnie inaczej w przypadku kaw mytych (kaw z obróbki mokrej). Są to zazwyczaj twarde ziarna o wysokiej gęstości. Do ich parzenia nie boimy się używać wysokiej temperatury. Najczęściej parzymy takie ziarna w temperaturze 95 °C.
Parzenie kawy w chemexie
Kiedy już mamy ustalone parametry związane z ziarnem i wodą a chemex ustawiony na wadze zaczynamy parzyć kawę.
W pierwszej kolejności zalewamy kawę niewielką ilością gorącej wody. Powiedzmy, że odpowiednia ilość to trzykrotność dozy kawy (czyli jeśli wsypaliśmy 20 g świeżo zmielonej kawy to wlewamy 60 g wody).
Jest to etap, który przez znawców nazywany jest preinfuzją. Trwa on około 30 sekund. W tym etapie kawa ma czas na „otwarcie się”, nadanie charakteru całemu naparowi. Wiem, wiem…brzmi to trochę jak fragment baśni ale naprawdę działa.
PREINFUZJA
Po tej chwili możemy zacząć wlewać resztę wody. Powoli, wykonując kuliste ruchy, cienkim strumieniem aż waga nie osiągnie założonego przez nas celu. Ogólny czas ekstrakcji nie powinien przekroczyć czterech minut.
Po tym czasie kawa jest gotowa. Wystarczy przelać do filiżanek.
GOTOWA KAWA W CHEMEXIE
Czajnik do alternatywnych metod parzenia kawy
W przypadku alternatywnych metod parzenia kawy warto się również zaopatrzyć w odpowiedni czajnik. Posiada on cienką, wąską wylewkę i popularnie nazywany jest z tego powodu konewką.
Dzięki takiemu rozwiązaniu dystrybucja wody na zmieloną kawę jest równomierna i bardzo przewidywalna. Czajniki tego typu są często wyposażone w otwór w pokrywce, w którym możecie umieścić termometr kuchenny. Pozwoli Wam on na skuteczną kontrolę temperatury wody.
Niektóre z tych czajników są elektryczne i dla ułatwienia posiadają możliwość ustawienia pożądanej temperatury. Po jej osiągnięciu czajnik wyłącza się bądź utrzymuje wodę w zaprogramowanej temperaturze.
CZAJNIK KONEWKA
PARZENIE W AEROPRESSIE
Jest to stosunkowo nowe urządzenie w świecie kawowym bo wynalezione w roku 2005. Jak sama nazwa wskazuje, jest to metoda polegająca na wytworzeniu ciśnienia za pomocą sprężonego powietrza. Jako ciekawostkę można odnotować, że zostało wynalezione przez firmę Aerobie, która na co dzień specjalizuje się w produkowaniu zabawek (frisbee czy yoyo).
Urządzenie daje wiele satysfakcji z zabawy kawą toteż jest przez nas gorąco polecane. Możliwości są właściwie nieograniczone we wszystkich parametrach: stopień zmielenia ziaren, temperatura wody, ciśnienie, czas parzenia itd.
Najlepsze naszym zdaniem kawy do tej metody, to średnio i jasno palone, dość grubo zmielone, parzone w temperaturze około 88 – 95 °C.
Najpierw umieszczamy filtr w plastikowym sitku i przelewamy wodą. Tłok z uszczelką wkładamy do tuby. Odmierzamy i wsypujemy 15 – 20 g świeżo zmielonej kawy. Zalewamy wstępnie niewielką ilością wody i czekamy około 30 sekund. Po tym czasie dolewamy resztę wody (w sumie około 200 ml) i mieszamy specjalną łyżką. Po około jednej minucie zakręcamy AEROPRESS zakrętką z filtrem, odwracamy i stawiamy na ulubionym kubku. Naciskamy na tłok do momentu aż cała kawa pojawi się w kubku. Gotowe.
Uprawy kawy w Papui Nowej Gwinei — historia, klimat i klasyfikacja ziarna
Papua Nowa Gwinea (PNG) to wyspa o niezwykłej różnorodności przyrodniczej i społecznej, a kawa od dawna zajmuje w niej ważne miejsce — zarówno jako towar eksportowy, jak i źródło utrzymania dla tysięcy drobnych gospodarstw. Poniżej przedstawiam przegląd historii upraw kawy w PNG, specyficznych warunków klimatycznych, które wpływają na jakość surowca, oraz metod klasyfikacji i oceny surowego ziarna, które stosuje się przy handlu.
Krótka historia upraw kawy
Kawa trafiła do Papui Nowej Gwinei dzięki kontaktom z Europą i Koloniami w XIX i na początku XX wieku. Wprowadzenie upraw wiązało się z okresem kolonialnym, w którym plantatorzy europejscy zaczęli testować rośliny uprawne w wysokogórskich rejonach wyspy. Z biegiem XX wieku kawa stała się rośliną dobrze dopasowaną do lokalnych warunków — szczególnie w górach, gdzie panuje chłodniejszy mikroklimat sprzyjający odmianom arabiki.
Po drugiej wojnie światowej i w czasach powojennego rozwoju rolnictwa uprawy rozprzestrzeniły się głównie wśród drobnych rolników. W PNG dominuje model produkcji oparty na małych działkach (często jedno- lub kilkudziałkowych gospodarstwach), a kawa jest zwykle uprawiana w formie agroforestry — pod cieniem drzew, razem z innymi gatunkami użytkowymi. Dzięki temu powstaje kawa o zróżnicowanym profilu sensorycznym, często klasyfikowana jako „single origin” z konkretnych regionów czy wsi.
Warunki klimatyczne i geograficzne wpływające na uprawę
Papua Nowa Gwinea to kraj o bardzo zróżnicowanym krajobrazie: od niskich, gorących wybrzeży po wysokie, wilgotne góry w centralnej części wyspy. To właśnie obszary górskie (tzw. Highlands) są najlepsze do upraw arabiki.
Najważniejsze cechy klimatu i terenu dla upraw kawy w PNG:
Wysokość nad poziomem morza: Arabika rośnie najlepiej na wyższych wysokościach — w PNG występują uprawy od około 600–700 m npm w górę, a najlepsze jakościowo ziarna pochodzą zwykle z przedziału ~900–2 000 m npm. Wyższe położenie sprzyja powolniejszemu dojrzewaniu owoców, co zwiększa złożoność smakową.
Temperatura: W rejonach górskich panują umiarkowane temperatury (chłodniejsze niż nad wybrzeżem), co jest korzystne dla jakości arabiki. Duże dobowe różnice temperatur (ciepłe dni, chłodne noce) wspomagają akumulację aromatów.
Opady i wilgotność: PNG ma obfite opady i wilgotny klimat tropikalny; jednak sezonowość opadów (wyraźniejsze pory deszczowe i bardziej suche okresy) wpływa na cykl wzrostu i zbiorów. Nadmierna wilgotność wymaga dobrego systemu suszenia, by uniknąć rozwoju pleśni i defektów.
Gleby: Wiele regionów górskich ma gleby wulkaniczne lub stosunkowo żyzne, co sprzyja uprawie kawy. Jednocześnie lokalne różnice w glebie (pH, struktura) przekładają się na różnorodność profili smakowych.
Topografia i dostęp: Strome, trudno dostępne tereny powodują, że produkcja jest pracochłonna i często manualna. Małe, rozproszone gospodarstwa utrudniają mechanizację i logistykę, ale sprzyjają też unikalnym, „ręcznie zbieranym” partiom kawy.
System produkcji i metody obróbki
W PNG dominują drobni producenci, którzy dostarczają ziarno do lokalnych młynów (wet mills) lub prowadzonych wspólnie systemów obróbki. Najczęściej stosowane metody obróbki to:
Washed (mokra) — miąższ i skórka owocu usuwane są mechanicznie lub fermentacyjnie, ziarno jest myte i suszone. Ta metoda daje czystsze, bardziej klarowne profile smakowe.
Natural (sucha) — całe owoce suszone są na słońcu zanim zostanie usunięty miąższ. Naturalna obróbka może dawać słodsze, pełniejsze body i owocowe nuty, ale wymaga stałego nadzoru suszenia.
Honey / pulped natural — po usunięciu części miąższu ziarna są suszone z pozostawioną lepkością; technika pośrednia między washed a natural.
W praktyce PNG produkuje zarówno ziarna przeznaczone na rynek masowy, jak i partie specialty, które pochodzą z wyselekcjonowanych plantacji i są dalej sortowane ręcznie.
Klasyfikacja surowego ziarna w Papui Nowej Gwinei
Papua-Nowa Gwinea wykorzystuje dwa główne systemy jednocześnie:
Sortowanie według wielkości ziarna – oznaczenia literowe (AA, AB, A, B, PB itd.)
Sortowanie według jakości / liczby defektów – Grades (A / Grade 1, B / Grade 2, C / Grade 3)
W praktyce oba systemy często się łączy, ale mogą być stosowane oddzielnie.
Ten system opisuje czystość surowca oraz liczbę defektów w próbce.
A / Grade 1 (G1)
Najwyższa kategoria jakości
Najmniej defektów
Kawy z regionów: Eastern Highlands, Western Highlands, Simbu, Morobe
Podstawowa klasa używana dla najlepszych arabik PNG
B / Grade 2 (G2)
Więcej defektów niż G1
Stabilna jakość eksportowa
Często wykorzystywana w blendach wysokiej jakości
C / Grade 3 (G3)
Najniższa klasa eksportowa
Mniejsza wielkość i gęstość ziaren, większa liczba defektów
Trafia często do mieszanek komercyjnych
3. Jak stosuje się system w praktyce?
Eksporterzy w PNG często łączą oba systemy:
Przykłady oznaczeń:
PNG AA G1 – duże ziarno, najwyższa jakość
PNG AB G2 – średnia wielkość, dobra jakość
PNG PB G1 – peaberry wysokiej jakości
PNG B G3 – mniejsze ziarno, niższa jakość
W praktyce:
AA i PB zwykle trafiają do segmentu specialty.
AB stanowi największy wolumen eksportu.
G1 jest najczęściej spotykaną jakością przy kawach jednorodnych (single origin).
4. Podsumowanie – klasyfikacja PNG
Oznaczenie
Co oznacza?
Parametr
AA
największe ziarna
wielkość (screen 17–18)
A
duże ziarna
screen 16
AB
średnie ziarna
screen 15–16
B
mniejsze ziarna
screen 14–15
PB
peaberry (okrągłe pojedyncze ziarno)
typ ziarna
E
bardzo duże, nieregularne ziarna
rzadkie
G1
Grade 1 – najwyższa jakość
liczba defektów
G2
Grade 2 – średnia jakość
defekty
G3
Grade 3 – podstawowa jakość
defekty
Indonezja a uprawa kawy – historia, klimat i znaczenie na światowej mapie kawowej
Indonezja od ponad dwóch stuleci jest jednym z kluczowych graczy na światowym rynku kawy. To region o wyjątkowej mozaice kulturowej i geograficznej, rozciągający się na ponad 17 tysięcy wysp, z których wiele posiada idealne warunki do uprawy kawowca. Dzięki połączeniu tropikalnego klimatu, żyznych gleb wulkanicznych i zróżnicowanych wysokości terenu Indonezja stała się miejscem, gdzie powstają jedne z najbardziej charakterystycznych kaw na świecie.
Historia upraw kawy w Indonezji
Pierwsze sadzonki kawowca trafiły do kolonialnej wówczas Indonezji pod koniec XVII wieku. Holendrzy, poszukując alternatywy dla arabskiej dominacji w handlu kawą, sprowadzili rośliny Coffea arabica z Jemenu około roku 1696. Uprawy zaczęły rozwijać się przede wszystkim na Jawie – wyspie, która z czasem stała się synonimem kawy wysokiej jakości, do tego stopnia, że w Europie mówiono po prostu „Java coffee”.
W XVIII wieku Indonezja stała się jednym z głównych eksporterów kawy na rynek europejski. Jednak pod koniec XIX wieku plantacje arabiki zostały poważnie zniszczone przez chorobę znaną jako rdza kawowa (Hemileia vastatrix). W odpowiedzi wprowadzono gatunek Coffea canephora, bardziej odporny na szkodniki i choroby – dziś szerzej znany jako robusta. Dzięki temu Indonezja utrzymała swoją pozycję w światowej produkcji kawy, choć profil smakowy eksportu zmienił się znacząco.
Obecnie w Indonezji uprawia się zarówno arabikę (około 10–15% produkcji), jak i robustę (ok. 85–90%). Najbardziej cenione regiony arabikowe to:
Sumatra (Mandheling, Lintong, Gayo),
Sulawesi (Toraja),
Java,
Bali,
Flores.
Warunki klimatyczne w Indonezji sprzyjające uprawie kawy
Indonezja znajduje się w strefie równikowej, dzięki czemu charakteryzuje się:
glebami pochodzenia wulkanicznego, bogatymi w minerały,
wysokościami od 800 do 1800 m n.p.m. w regionach arabikowych.
Tropikalny klimat monsunowy sprawia, że roczne cykle opadów są wyraźne, a pora sucha i deszczowa wpływają na harmonijny rozwój owoców kawowca. Zróżnicowana geografia archipelagu tworzy też mikroklimaty, dzięki którym indonezyjskie kawy wyróżniają się:
nutami ziemistymi, ziołowymi i czekoladowymi, ciężkim body, niską kwasowością.
Indonezja na tle innych producentów kawy
Indonezja, choć nie jest największym eksporterem arabiki, wyróżnia się unikalnym profilem smakowym i tradycyjnymi metodami obróbki. Najbardziej charakterystyczny jest proces „wet-hulling” (Giling Basah), stosowany głównie na Sumatrze i Sulawesi. Nadaje on kawie ciężką teksturę, niską kwasowość i charakterystyczny „ziemisty”, głęboki smak.
Dzięki połączeniu tradycji, unikalnych mikroklimatów i położenia geograficznego Indonezja pozostaje jednym z najciekawszych regionów kawowych świata, którego produkty przyciągają uwagę zarówno kawoszy, jak i profesjonalnych roasterów.
Oto szczegółowy opis okresów zbioru kawy w Indonezji – z podziałem na regiony i różnice pomiędzy arabiką a robustą.
🌱 Okresy zbioru kawy w Indonezji
Indonezja, dzięki swojemu położeniu równikowemu i zróżnicowanej geograficznie budowie archipelagu, nie ma jednego wspólnego sezonu zbiorów. Zbiory różnią się w zależności od wyspy, wysokości oraz odmiany kawy.
Zwykle największa część zbiorów przypada na miesiące od maja do września, ale niektóre regiony zbierają także w innych terminach.
☕ ZBIORY ARABIKI W INDONEZJI
Arabika jest uprawiana głównie na wyższych wysokościach (900–1800 m n.p.m.), co wpływa na nieco późniejsze i bardziej zróżnicowane okresy zbiorów.
📍 Sumatra (Gayo, Mandheling, Lintong)
Główny sezon:październik – marzec
Drugi mniejszy zbiór:kwiecień – czerwiec Sumatra dzięki częstym opadom ma dwa overlapping seasons (nakładające się okresy zbiorów), co jest rzadkie w świecie kawy.
📍 Sulawesi (Toraja)
Główny sezon:maj – październik Wysoko położone obszary sprzyjają długiemu dojrzewaniu owoców.
📍 Java
Główny sezon:czerwiec – wrzesień Java ma bardziej przewidywalny, jednolity sezon zbiorów dzięki wyraźnym porom roku i mniejszej wilgotności.
📍 Bali (Kintamani)
Główny sezon:czerwiec – październik Regiony górskie produkują arabikę o wysokiej jakości i stabilnych sezonach zbiorów.
📍 Flores
Główny sezon:maj – wrzesień Klimat suchszy niż na Sumatrze – zbiory bardziej skondensowane.
🌱 ZBIORY ROBUSTY W INDONEZJI
Robusta jest uprawiana głównie na niższych wysokościach (200–800 m n.p.m.), głównie na Sumatran South, Lampung oraz części Jawy.
📍 Sumatra (Południowa, Lampung)
Główny sezon:maj – wrzesień
Robusta dojrzewa szybciej i w bardziej wyrównanych warunkach klimatycznych.
📍 Java (nizinny wschód)
Główny sezon:czerwiec – wrzesień
🌧️ Podsumowanie sezonów zbiorów kawy w Indonezji
Region
Arabica – sezon główny
Robusta – sezon główny
Sumatra
Październik – Marzec
Maj – Wrzesień
Sulawesi
Maj – Październik
— (mało robusty)
Java
Czerwiec – Wrzesień
Czerwiec – Wrzesień
Bali
Czerwiec – Październik
—
Flores
Maj – Wrzesień
—
🌿 Dlaczego okresy zbiorów są tak różne?
Indonezja ma:
setki mikroklimatów,
duże różnice wysokości,
zmienną intensywność monsunów,
gęstą roślinność i częste zachmurzenie,
wulkaniczne gleby o różnej retencji wilgoci.
Dlatego nawet na jednej wyspie zbiory mogą się zaczynać w zupełnie innych miesiącach — np. północna i południowa Sumatra mają odmienne sezony.
Poniżej znajdziesz kompleksowy, ekspercki opis klasyfikacji kawy surowej (green coffee) stosowanej w Indonezji – z wyraźnym rozróżnieniem między poszczególnymi regionami producenckimi. Uwzględniam systemy jakości, standardy eksportowe oraz lokalne nazwy klas stosowane przez indonezyjskich eksporterów i spółdzielnie.
KLASYFIKACJA KAWY SUROWEJ W INDONEZJI – PRZEGLĄD OGÓLNY
Indonezja nie posiada jednego, centralnego, państwowego systemu klasyfikacji kawy surowej dla całego kraju. Zamiast tego funkcjonuje kombinacja trzech podejść:
1. Klasyfikacja według defektów – oficjalne standardy eksportowe
Podobne do systemu SCA, oparte na liczbie defektów w 300 g próbce. Używa się kategorii takich jak Grade 1–6, gdzie:
Grade 1 – najwyższa jakość, najmniej defektów
Grade 4–6 – kawy komercyjne lub tańsze robusty
2. Klasyfikacja lokalna / regionalna – nazwy tradycyjne
W zależności od wyspy stosuje się nazwy handlowe, np.: Mandheling, Lintong, Gayo, Toraja, Kintamani, które odnoszą się nie tylko do regionu, ale także do stylu obróbki, wysokości czy profilu sensorycznego.
3. Klasyfikacja według wysokości (Altitude Grade)
Najczęściej dotyczy arabiki:
High Grown (HG): >1200 m
Strictly High Grown (SHG): >1400 m
Medium Grown (MG): 900–1200 m
Low Grown (LG): <900 m (głównie robusta)
🗺️ KLASYFIKACJA W ROZBICIU NA GŁÓWNE REGIONY INDONEZJI
Każdy region może stosować własne, historycznie ugruntowane systemy jakości. Poniżej znajdziesz pełen przegląd.
🌋 1. SUMATRA
Najbardziej znana indonezyjska wyspa kawowa. Stosuje własne nazwy handlowe i standardy czystości ziarna.
Główne regiony i ich klasyfikacja:
A. Mandheling (Sumatra Północna)
Nazwa nie oznacza miejsca, lecz styl i profil kawy z okolic jeziora Toba.
Typowe klasy jakości:
Grade 1 Mandheling – <9 defektów/300 g
Grade 2 Mandheling – 9–23 defekty
Dodatkowo stosuje się określenia:
Double Pick (DP) – dwukrotnie ręcznie sortowana
Triple Pick (TP) – trzykrotnie sortowana (najwyższy standard handlowy)
B. Lintong
Oznaczenie geograficzne (okolice Doliny Lintongnihuta).
Klasyfikacja podobna do Mandheling, ale często wyraźnie wskazywany jest obszar i mikroregion, np. „Lintong Grade 1 DP”.
C. Gayo (Aceh)
Region o najwyższym udziale kaw specialty.
Stosowane klasy:
Gayo Grade 1 / Grade 2
Gayo Specialty (często >84 punktów cuppingowych)
Często pojawiają się standardy organiczne i Fair Trade.
🏔️ 2. SULAWESI (Celebes) – Toraja
Kawa z Sulawesi ma jedną z najbardziej precyzyjnych klasyfikacji w kraju.
Toraja – lokalne klasy jakości
Toraja AA – największy rozmiar ziarna (screen 18+)
Toraja A – nieco mniejsze ziarno (screen 16–17)
Toraja Peaberry (PB) – 100% jednonasienne ziarno
Toraja Grade 1 – <9 defektów
Toraja Grade 2 – 9–23 defekty
W przeciwieństwie do Sumatry, w Toraja częściej stosuje się sortowanie według wielkości (screen size).
🌱 3. JAVA
Java wykorzystuje system bardziej zbliżony do standardów międzynarodowych z czasów kolonialnych.
Klasyfikacja kawy na Jawie:
Java Estate A / AA – duże, jednorodne ziarno
Java Estate B – mniejsze ziarno (screen 15–16)
Grade 1 / Grade 2 wg defektów
Estate Coffee – z dużych plantacji, np. Jampit, Blawan, Pancoer
Java Washed Arabica SHG – z wysokich terenów >1400 m
🌴 4. BALI – Kintamani
Na Bali funkcjonują spółdzielnie, które wprowadziły bardzo spójny standard jakości.
Klasyfikacja:
Bali Kintamani – GI (Geographical Indication) – Chronione oznaczenie pochodzenia (jak europejskie PDO)
Klasy jakości:
Grade 1 Kintamani – najwyższa czystość
Grade 2 Kintamani
Praktycznie wszystkie kawy z Kintamani to SHG >1200 m (Strictly High Grown).
Często certyfikowana: Organiczna / Rainforest Alliance.
🌊 5. FLORES (Bajawa)
Region znany z bardzo czystej arabiki.
Klasyfikacja:
Flores Bajawa Grade 1 – <9 defektów
Flores Grade 2
Rozmiary ziarna:
AA (screen 18+)
A (screen 16–17)
Floresa często wyróżnia się także jako „Flores Organic”, bo duża część upraw prowadzona jest ekologicznie.
🌾 6. ROBUSTA – Sumatra Południowa, Lampung, Bengkulu
Robusta ma prostszą klasyfikację, głównie opartą na defektach i wilgotności.
Standardy jakości robusty w Indonezji:
EK–1 (Ekspor Kualitas 1) – najwyższa klasa eksportowa
EK–2
Asalan (Grade 4–6) – kawa niesortowana lub mieszana
Parametry:
Wilgotność najczęściej 12–13%
Defekty:
EK1 – <11 defektów
EK2 – 11–25 defektów
Robusta rzadko jest sortowana według rozmiaru ziarna.
⭐ Podsumowanie – co wyróżnia klasyfikację indonezyjską?
✔ Silna rola nazw regionalnych (Mandheling, Toraja, Gayo), które są jednocześnie marką jakości.
✔ Duże znaczenie ma sortowanie ręczne – stąd popularne DP/TP (Double/Triple Pick).
✔ Rzadziej stosuje się klasyfikację „screen size” poza Sulawesi i Java Estate.
✔ Bardzo duży nacisk na liczbę defektów – Grade 1 i Grade 2 to filar systemu.
✔ Dla arabik z wyżyn stosuje się SHG/HG, podobnie jak w Ameryce Środkowej.
✔ Niektóre regiony mają własne, chronione oznaczenia pochodzenia (np. Kintamani GI).
Uprawa kawy w Hondurasie – historia, warunki klimatyczne i klasyfikacja surowego ziarna
Honduras, położony w samym sercu Ameryki Środkowej, należy dziś do najważniejszych producentów kawy arabiki na świecie. Choć jeszcze w latach 80. był krajem o niewielkiej rozpoznawalności na rynku kawowym, obecnie znajduje się w ścisłej czołówce eksporterów, rywalizując z Gwatemalą, Kostaryką i Nikaraguą. Rozwój sektora kawowego w Hondurasie to efekt zarówno sprzyjających warunków klimatycznych, jak i świadomych inwestycji w jakość surowca.
1. Historia upraw kawy w Hondurasie
Początki kawy w Hondurasie sięgają początku XIX wieku, kiedy roślina została sprowadzona prawdopodobnie z Salwadoru lub Kostaryki. Początkowo kawa odgrywała niewielką rolę w gospodarce – dominowała produkcja na własne potrzeby oraz mały handel lokalny.
Zmiana nastąpiła w połowie XX wieku:
w latach 50. XX w. zaczęły powstawać pierwsze spółdzielnie farmerów,
w latach 70. rząd stworzył programy wsparcia dla plantatorów,
w 1970 r. powstał Instituto Hondureño del Café (IHCAFE) – instytucja, która do dziś kontroluje jakość, badania i edukację w sektorze kawowym.
XXI wiek to okres intensywnej modernizacji – rozwój infrastruktury, obróbki mokrej oraz eksportu specialty. Dziś Honduras jest uznawany za jedno z najbardziej dynamicznie rozwijających się źródeł kawy wysokiej jakości.
2. Warunki klimatyczne sprzyjające uprawie kawy
Honduras posiada wyjątkowo korzystny mikroklimat dla arabiki, wynikający z położenia geograficznego i zróżnicowanej topografii.
Najważniejsze czynniki klimatyczne:
🌡 Temperatura
15–25°C
Równomierny klimat tropikalny na wyżynach
🌧 Opady
1 500–2 500 mm rocznie
Dobrze rozłożone na sezon wegetacyjny
🏔 Wysokość upraw
800–2 000 m n.p.m.
Wyższe rejony (powyżej 1 400 m) dają kawy o najwyższej jakości – SHG/SHB
🌋 Gleby
Bogate gleby wulkaniczne w regionach takich jak Santa Bárbara czy Comayagua
Żyzne, mineralne podłoże wspierające rozwój roślin kawowca
🌬 Wpływ pogody karaibskiej i pacyficznej
Naturalna ochrona pasm górskich
Stabilne warunki dojrzewania owoców
Dzięki takiemu środowisku Honduras zapewnia warunki zbliżone do tych z najlepszych regionów Gwatemali czy Kostaryki.
3. Klasyfikacja surowego ziarna w Hondurasie
System klasyfikacji kawy w Hondurasie obejmuje dwa niezależne podziały:
Klasyfikację jakościową (Grade) – związaną głównie z liczbą defektów
Klasyfikację według wysokości upraw (SHG/High Grown/Standard) – powiązaną pośrednio z jakością
Klasyfikację według wielkości ziarna (screen size) – podobną do systemu afrykańskiego (np. AA, AB, C)
Poniżej znajdziesz pełne zestawienie.
3.1 Klasyfikacja jakościowa – Grades (IHCAFE)
Honduraski instytut kawy (IHCAFE) stosuje system podziału jakościowego oparty na czystości ziarna, liczbie defektów i jednorodności partii.
Tabela jakości kawy honduraskiej
Oznaczenie
Opis klasy
Charakterystyka jakości
HG / High Grown
Kawa z wysokości 900–1 200 m
Dobra jakość, wyższa gęstość ziarna
SHG / Strictly High Grown (lub SHB – Strictly Hard Bean)
W praktyce najwyższą jakość osiągają kawy SHG/SHB, które są podstawą eksportu specialty w Hondurasie.
3.2 Klasyfikacja według wielkości ziarna (screen size)
Choć Honduras nie stosuje tak sztywnego systemu jak Kenia, wykorzystuje zbliżony podział według sita (screen size):
Najczęstsze oznaczenia wielkości:
AA – screen 17–18 największe, najgęstsze i najbardziej pożądane ziarno
A – screen 16 duże, jednolite ziarno
AB – screen 15–16 najpowszechniejsza frakcja
B – screen 14–15 mniejsze ziarno, stosowane często w blendach
PB – peaberry ziarno z jednym nasionem, sortowane osobno niezależnie od wielkości
C – screen 13–14 najdrobniejsze ziarno eksportowe
Ten system nie jest formalnie regulowany przez IHCAFE, ale powszechnie stosowany przez eksporterów i stacje obróbki w kraju.
3.3 Wysokość upraw (SHG, HG) – kluczowy parametr jakości
W Hondurasie wysokość plantacji jest uważana za najważniejszy wskaźnik jakości, podobnie jak w Gwatemali.
HG – High Grown
900–1 200 m n.p.m.
Profil: orzechowy, karmelowy, z niższą kwasowością
SHG – Strictly High Grown / SHB
powyżej 1 200–1 600+ m
Profil: cytrusy, czekolada, wyraźna kwasowość, pełne body
Najbardziej ceniony segment kaw specialty z Hondurasu
4. Metody obróbki kawy w Hondurasie — tradycyjne i nowoczesne
Honduras, podobnie jak inne kraje Ameryki Centralnej, wykorzystuje klasyczne metody obróbki, ale jednocześnie szybko adaptuje nowatorskie techniki fermentacyjne, które podnoszą wartość specialty coffee.
4.1. Tradycyjne metody obróbki
Washed (myta)
Najpopularniejsza metoda w Hondurasie. Proces obejmuje:
depulping (usunięcie owocu),
fermentację mokrą,
płukanie,
suszenie (najczęściej na patio lub afrykańskich łożach).
Ziarna są czyste, o wysokiej kwasowości i przejrzystości smaku.
Natural (surowa, suszona w owocu)
Kawa suszona jest w całościowym owocu. Efekt: słodycz, nuty czerwonych owoców, cięższe body.
Honey (miody)
Pulp usuwany, ale część mucilagu pozostaje na ziarnie. Efekt: wyważona kwasowość i słodycz. Występuje w wariantach: Yellow, Red, Black Honey, w zależności od ilości mucilagu i czasu suszenia.
4.2. Nowoczesne metody obróbki w Hondurasie
Ostatnie lata to intensywny rozwój eksperymentalnych technik. Wielu farmerów korzysta z kursów SCA, projektów wspierających młyny oraz współpracy z importerami specialty, co sprzyja innowacjom.
Anaerobic Fermentation (fermentacja beztlenowa)
Jedna z najszybciej zdobywających popularność metod.
Proces:
depulping (lub nie — zależnie od wariantu),
umieszczenie owocu lub ziaren w zbiornikach hermetycznych,
fermentacja przy minimalnym dostępie tlenu,
kontrola parametrów (temperatura, pH, czas).
Efekt w filiżance:
intensywne, egzotyczne aromaty,
nuty słodko-winne,
kremowa tekstura i zwiększona złożoność.
Carbonic Maceration (mac maceracja węglowa)
Metoda inspirowana produkcją wina, coraz częściej stosowana przez najlepszych producentów Hondurasu. Daje wysoce owocowe, czyste, „winne” profile.
Double Fermentation (podwójna fermentacja)
Łączy procesy suche i mokre, pozwalając budować unikalne aromaty.
Kofermentacje (co-fermentation)
Ziarna fermentowane z dodatkiem owoców (np. ananas, marakuja), drożdży lub enzymów. Metody eksperymentalne, często wykorzystywane przy konkursach cup of excellence.
5. Podsumowanie
Honduras przeszedł długą drogę – od kraju produkującego kawy masowe po jednego z liderów segmentu specialty arabica. Obecnie jego plantacje są jednymi z najlepiej zorganizowanych w Ameryce Środkowej, a farmerzy korzystają z nowoczesnych metod obróbki i kontroli jakości.
Kraj wyróżniają:
idealne warunki klimatyczne na wyżynach,
intensywne programy jakościowe wdrażane przez IHCAFE,
system klasyfikacji obejmujący jakość, rozmiar ziarna i wysokość upraw,
rosnące znaczenie kaw specialty (microlots, SHG specialty).
Uprawy kawy w Burundi — historia, klimat, klasyfikacja i metody obróbki
Burundi to niewielkie państwo w Wielkich Jeziorach Afryki, którego kawa — głównie arabika — odgrywa kluczową rolę ekonomiczną i społeczną. Pomimo ograniczeń skali produkcji, kawa burundyjska zdobyła uznanie w segmencie specialty dzięki wysokim wysokościom upraw, żyznym glebom i tradycyjnym praktykom zbioru prowadzącym do bardzo czystych profili sensorycznych. Poniżej znajdziesz kompleksowy przegląd: krótka historia upraw, warunki klimatyczne, szczegółowa klasyfikacja surowego ziarna (rozdzielona na jakość i wielkość) — z tabelą oznaczeń jakościowych — oraz opis tradycyjnych i nowoczesnych metod obróbki, w tym fermentacji beztlenowej.
1. Krótka historia upraw kawy w Burundi
Kawa pojawiła się w regionie Wielkich Jezior w XIX–XX wieku wraz z kolonialnymi programami rolnymi. W Burundi, podobnie jak w sąsiednich krajach (Rwanda, Uganda), uprawa kawy szybko stała się jednym z głównych źródeł dochodu dla ludności wiejskiej. Po okresach niestabilności politycznej i spadków produkcji, w ostatnich dwóch dekadach obserwuje się odbudowę sektora: inwestycje w infrastrukturę młynów, programy szkoleniowe dla drobnych producentów i rosnące zainteresowanie kawami specialty i mikrolotami. Drobni rolnicy (często gospodarstwa rodzinne) dominują w strukturze produkcji — kawa jest uprawiana w systemach agroforestry, pod cieniem drzew, co sprzyja stabilności plonów i złożoności aromatu.
2. Warunki klimatyczne i środowiskowe
Burundi oferuje korzystne warunki do uprawy arabiki, szczególnie w centralnych i północnych wyższych partiach kraju.
Topografia i wysokość: większość najlepszych plantacji znajduje się na wysokościach 1 100–2 000 m n.p.m. — wyższe partie dają ziarna gęstsze i bardziej aromatyczne.
Opady: sezonowo rozłożone, dostateczne do stabilnego wzrostu; susze i anomalie pogodowe wpływają lokalnie na wielkość zbiorów.
Gleby: w wielu rejonach występują gleby wulkaniczne i dobrze przepuszczalne, bogate w minerały.
Cień i bioróżnorodność: praktyki agroforestry (drzewa cieniujące) są powszechne, co ochronia rośliny przed ekstremami pogodowymi i pomaga utrzymać strukturę gleb.
Warunki te sprzyjają kawom o wyraźnej kwasowości, delikatnej słodyczy i złożonych nutach owocowo-kwiatowych — typowych dla regionu Wielkich Jezior.
3. Klasyfikacja surowego ziarna (green bean) — rozróżnienie na jakość i wielkość
W Burundi, podobnie jak w innych krajach Afryki Wschodniej, exporterzy łączą sortowanie według wielkości (screen size / symbole literowe) z klasyfikacją jakościową określaną jako „grades” (opartą na liczbie defektów, jednorodności i cupping score). W praktyce spotyka się kombinacje obu systemów (np. Burundi AA Grade 1).
3.1. Oznaczenia wielkości ziarna
Wielkość jest określana przez przesiewanie przez sita (screen). Powszechne symbole używane także w Burundi:
AA — największe ziarna (screen ~17–18). Często kojarzone z lepszą jakością i wyższą ceną.
A — duże ziarna (screen ~16).
AB — mieszanka A i B; bardzo powszechna frakcja eksportowa (screen ~15–16).
B — mniejsze ziarna (screen ~14–15).
C — najmniejsze ziarna eksportowe (screen ~13–14).
PB (Peaberry) — ziarna pojedyncze (owoc wytworzył tylko jedno ziarno zamiast dwóch); często sortowane i sprzedawane oddzielnie z powodu innego profilu smakowego.
Warto podkreślić, że rozmiar ziarna nie jest sam w sobie gwarantem jakości sensorycznej, ale wpływa na równomierność palenia i postrzeganą wartość komercyjną.
3.2. Oznaczenia jakościowe (grades)
Jakość określa się na podstawie liczby i typu defektów w próbce, jednorodności, gęstości oraz — coraz częściej — wyników cuppingu. Poniżej tabela z najczęściej stosowanymi oznaczeniami jakościowymi, jakie można spotkać w eksporcie z Burundi (schemat uniwersalny stosowany przez stacje sortowni i eksportujące podmioty).
Oznaczenie
Nazwa / skrót
Co oznacza
Zastosowanie / typ
G1 / Grade 1
Grade 1 / Specialty
Najmniej defektów; wysoki wynik cuppingowy; często mikroloty
Kawy specialty, sprzedaż bezpośrednia, aukcje
G2 / Grade 2
Good / Export
Niewiele defektów; dobra, stabilna jakość
Standard eksportowy o dobrej jakości
G3 / Grade 3
Commercial
Więcej defektów; niższe wyniki sensoryczne
Mieszanki komercyjne, przemysłowe zastosowania
Prime / Top
Prime
Oznaczenie handlowe dla dobrej jakości partii
Eksport, ale niekoniecznie specialty
Peaberry (PB)
PB
Pojedyncze ziarna, często sortowane oddzielnie
Sprzedaż jako niszowy produkt o specyficznym profilu
SH / High Grown
High Grown / Strictly High (używane opisowo)
Ziarna z wysoko położonych plantacji, większa gęstość
Termin jakościowy związany z pochodzeniem/wysokością
Uwaga: system literowo-cyfrowy może się różnić między eksporterami; wiele firm łączy oznaczenia (np. Burundi AA G1, Burundi PB G1), aby jednocześnie pokazać rozmiar i grade.
4. Metody obróbki surowej kawy w Burundi — tradycja i innowacje
Burundi ma długą tradycję stosowania metody mokrej (washed), która daje czyste i jasne profile smakowe uwielbiane przez rynek specialty. W ostatnich latach obserwuje się jednak rosnące zainteresowanie metodami alternatywnymi i eksperymentalnymi, napędzane współpracą z importerami specialty, programami rozwoju i rosnącą świadomością producentów.
4.1. Tradycyjne metody
Washed (mokra / washed) Najbardziej rozpowszechniona metoda. Obejmuje depulping, fermentację (usuwającą mucilag), płukanie i suszenie. Daje kawę o czystej kwasowości, klarownych nutach owocowych i kwiatowych, z wyraźną przejrzystością cuppingową.
Natural (sucha) Owoce suszone w całości, bez usuwania miąższu przed suszeniem. Rezultat: większa słodycz, pełniejsze body, często intensywne aromaty owocowe i fermentacyjne. Metoda wymaga rygorystycznego nadzoru suszenia, by uniknąć defektów.
Honey / Pulped Natural Częściowe usunięcie owocu z pozostawieniem mucilagu na ziarnie. Popularna jako metoda pośrednia — more balance between washed i natural.
4.2. Nowoczesne i eksperymentalne metody (stosowane od niedawna)
W Burundi — szczególnie w przypadku mikrolotów i stacji eksperymentalnych — rozwijane są zaawansowane techniki przetwarzania. Poniżej najważniejsze z nich:
Fermentacja beztlenowa (Anaerobic Fermentation) Ziarna lub pulpy umieszcza się w hermetycznych zbiornikach, gdzie ograniczony jest dopływ tlenu. Pod wpływem specyficznych mikroorganizmów i warunków fermentacji rozwijają się unikatowe aromaty: nuty winne, tropikalne, czasem likierowe. Czas i kontrola temperatury/pH są kluczowe. Metoda wymaga precyzyjnego nadzoru, ale pozwala tworzyć wyjątkowe, wysoko punktowane mikroloty.
Carbonic Maceration (maceracja węglowa) Technika zapożyczona z winiarstwa — ziarna fermentuje się w środowisku bogatym w CO₂. Daje intensywne, winne i owocowe profile, przy jednoczesnym zachowaniu czystości smakowej.
Kontrolowane ko-fermentacje (co-fermentation) Fermentacja z dodatkiem naturalnych owoców (np. banan, marakuja), drożdży lub enzymów — eksperymentalne podejście do budowania aromatu.
Podwójna fermentacja (double fermentation) Łączy różne etapy fermentacji (np. krótka beztlenowa, potem mokra), by uzyskać większą złożoność.
Sterylne / kontrolowane fermentacje z miernikami Użycie monitorów pH i temperatury, szczelnych zbiorników z kontrolą warunków, by uzyskać powtarzalność.
Zaawansowane suszenie Solar dryers (suszenie solarne z kontrolą temperatury i wilgotności), mechaniczne przewracanie ziarna, suszenie w komorach — wszystko by zapobiegać nierównomiernemu suszeniu i rozwojowi defektów.
Mechaniczne i chemiczne metody demucylowania Nowoczesne młyny mogą używać mechanicznych urządzeń do częściowego usuwania mucilagu przed suszeniem, co zwiększa powtarzalność i czystość.
4.3. Znaczenie innowacji
Nowoczesne metody przetwarzania dają producentom z Burundi możliwość:
uzyskania wyższych wyników cuppingowych i lepszych cen,
tworzenia mikrolotów o unikalnym profilu (co zwiększa transparentność i historię produktu),
eksperymentowania z aromatem w odpowiedzi na preferencje rynków specialty.
Jednocześnie metody te wymagają inwestycji, szkolenia i precyzyjnego monitoringu (temperatura, czas, higiena), co jest wyzwaniem dla małych, rozproszonych gospodarstw. Dlatego wiele innowacji w Burundi rozwija się przy wsparciu spółdzielni, NGO i partnerów handlowych.
5. Profil sensoryczny i rynki zbytu
Typowe smaki burundyjskich arabik to: jasna, czysta kwasowość (cytrusy), nuty czerwonych owoców, kwiatowe akcenty, delikatne czekoladowe tony w finiszu. Mikroloty i partie fermentowane beztlenowo mogą prezentować intensywne, „winne” lub egzotyczne nuty, które trafiają do importerów specialty i kawiarni premiujących unikalność.
Głównymi rynkami zbytu są Europa, Wyspy Brytyjskie oraz niszowi importerzy specialty w USA i Azji, którzy poszukują dobrze opisanych, pochodzeniowych partii.
6. Podsumowanie
Burundi — mimo ograniczonej skali produkcji — dostarcza kaw o wysokim potencjale sensorycznym. Kraj łączy tradycyjne praktyki zbioru i obróbki (szczególnie washed) z rosnącą falą innowacji: beztlenowych fermentacji, maceracji węglowej, starannego suszenia i systemów traceability. Klasyfikacja ziaren w Burundi opiera się zarówno na wielkości (AA, A, AB, B, PB), jak i na grades określających czystość i liczbę defektów (G1–G3). Coraz większy nacisk na mikroloty i kontrolowane metody przetwarzania zwiększa widoczność kaw burundyjskich na rynku specialty.
KAWY Z RWANDY
Rwanda jak większość krajów Afryki posiada swoją kolonialną przeszłość. Historia w sposób szczególnie okrutny obeszła się z ludami zamieszkującymi te piękne, górzyste tereny. Początkowo pod wpływami Niemiec, których kolonią stała się w XIX wieku jako część tzw. Niemieckiej Afryki Wschodniej, by podczas I Wojny Światowej przejść w ręce Belgii razem z sąsiadującym Burundi. Zarządzanie krajem realizowano poprzez lokalnych przywódców, faworyzując jedno z trzech plemion zamieszkujących terytorium kraju (Tutsi, Hutu oraz Pigmeje Twa).
Pogłębiające się różnice, problemy gospodarcze, ruchy migracyjne w Afryce oraz wspomniany system sprawowania władzy w kraju doprowadziły do jednej z największych tragedii w historii ludzkości. Podczas trwającej w latach 1990 – 1994 wojny domowej doszło do ludobójstwa na niespotykaną dotąd skalę. Wszystko to odbyło się przy biernej postawie mocarstw zachodnich a niektóre z nich miały swoje niechlubne epizody jak choćby dostarczanie broni przez Francję jednej ze stron konfliktu.
Zawirowania te negatywnie wpłynęły na gospodarkę oraz oddaliły Rwandę od szybkiego rozwoju rolnictwa w tym upraw kawowca. Na szczęście panują tu doskonałe warunki do produkcji kawy, która stanowi obecnie główne źródło towarów eksportowych Rwandy (około 60% eksportu). Poza tym produkuję się tu herbatę (około 20% eksportu), tytoń, bawełnę.
W Rwandzie uprawiana jest głownie arabika jednak w ostatnim czasie coraz więcej pojawia się ofert wysokiej jakości, mytej robusty z tego regionu. Są to również ziarna jakości specialty, zupełnie nietypowe dla tej odmiany, czyste w smaku z owocowym charakterem. W naszej ofercie znajdziecie kawę Rwanda Twongere, która jest właśnie przedstawicielem gatunku robusta wysokiej jakości.
Główny okres kwitnienia przypada w Rwandzie na miesiące od września do października, zbiory natomiast mają miejsce od marca do lipca oraz od października do grudnia. Największymi odbiorcami są Niemcy, Belgia, Francja oraz Skandynawia.
Podobnie jak w innych krajach produkujących, również kawy pochodzące z Rwandy posiadają nazwy związane z obszarem, na którym były uprawiane. Często są to nazwy miejscowości, w których znajdują się stacje obróbki lub nazwy farm. Przykładem niech będą Rwanda Rushashi, Rwanda Mabanza, Rwanda Taba Estate, Rwanda Gihanga. Najczęściej ziarno pochodzi z większych kooperatyw, które skupiają wielu drobnych rolników. Popularne są w Rwandzie kooperatywy zarządzane przez kobiety. Przykładem może być wspomniana Gihanga.
Głównym regionem, w którym uprawia się kawę są okolice ogromnego jeziora Kivu (którego część znajduje się na terytorium Rwandy a część na terytorium Demokratycznej Republiki Konga) oraz na południu kraju. Najczęściej spotykaną odmianą botaniczną jest Bourbon.
Jakość kaw Rwandyjskich jest sklasyfikowana przede wszystkim ze względu na wielkość ziarna, ilość defektów oraz sposób obróbki, który decyduje o profilu smakowym. Głównym sposobem obróbki jest washed oraz semi-washed choć z tego regionu pochodzą jedne z najciekawszych kaw z obróbki natual oraz honey.
Wielkość ziarna oceniana jest podobnie jak w innych krajach. Rwandyjska kawa jest niewielka i posiada trzy właściwe oceny.
Ze względu na wielkość ziarna:
ZWYKŁA (Ordinary): ziarno, którego screen wynosi 14 (14 x 1/64 cala) czyli około 5,5 mm
FULLY WASHED: czyli ziarno poddane obróbce w pełni mytej, którego screen wynosi 15 i więcej (15 x 1/64 cala) czyli od około 6 mm wzwyż
SORTOWANA: czyli ziarno o wielkości 12 i większej, 14 i większej oraz pozostałe wielkości
Ze względu na ilość defektów w badanej próbce:
ZWYKŁA: z oznaczeniem ORD (Ordinary) – maksymalnie 10% defektów
FULLY WASHED: z oznaczeniem FW – maksymalnie 6% defektów
SORTOWANA: z oznaczeniem T (Triage) gdzie ilość defektów jest zależna od metody obróbki i przygotowania
Kawa oceniana jest również w cuppingu, podczas którego dokonywana jest ocena sensoryczna testowanej próbki. Najczęstszą spotykaną klasyfikacją jest podział na dwie noty według których jakość określana jest jako:
ZWYKŁA (Ordinary): dla której charakterystyczna jest średnia kwasowość, wysokie body, kwiaty, czerwone owoce, herbata
FULLY WASHED: gdzie spotykamy się z wysoką kwasowością, okrągłym i wysokim body oraz złożonością owocową, wysoką słodyczą, czarną herbatą, miodem.
Pomimo iż rolnictwo kawowe jest w Rwandzie obecnie w całości w rękach prywatnych, istnieje instytucja rządowa (OCIR CAFE), która nadzoruje eksport oraz ma wpływ na poziom cen surowego ziarna. Zadaniem OCIR CAFE jest również pomoc rolnikom w rozwijaniu produkcji oraz klasyfikacja i wycena ziarna, które przed eksportem musi trafić do magazynów instytucji, gdzie otrzymuje stosowny certyfikat jakości.
Republika Kenii leży we wschodniej Afryce, dokładnie na wysokości równika, nad Oceanem Indyjskim. Od południa graniczy z Tanzanią, od północy z Etiopią, Somalią oraz Sudanem Południowym a od zachodu z Ugandą.
Chcąc najogólniej zobrazować gospodarkę Kenii, można stwierdzić, że jest ona zależna od trzech dziedzin. Usługi, których trzon stanowi turystyka odgrywają zasadniczą rolę i są odpowiedzialne za wytworzenie niemal 50 % produktu krajowego brutto. Rolnictwo (ponad 30 % PKD) w tym między innymi produkcja kawy i herbaty, której wielkość odpowiada za połowę przychodu z całego rolnictwa. Przemysł jako najmniej rozwinięta gałąź gospodarki Kenii odpowiedzialna za wytworzenie niecałych 20 % PKD. Zamieszczone dane dotyczą wyników z roku 2016.
Uprawa kawowców w Kenii posiada ciekawą historię i od początku charakter naukowy. Jej korzenie sięgają okresu na przełomie wieków XIX i XX kiedy to powstawały pierwsze gospodarstwa prowadzone przez europejskich osadników. Rozwój tego rolnictwa oparty jest o drobiazgowe badania laboratoryjne mające na celu wyodrębnienie odmian botanicznych dających wysoki plon doskonałego surowca, odpornych na suszę oraz typowe dla tych roślin choroby.
Między innymi do tego celu w 1922 roku brytyjski rząd kolonialny w Kenii utworzył „Scott Agricultural Laboratories” działający do dziś jako National Agricultural Laboratories (NARL) z siedzibą w Kabete. Na wyodrębnionym obszarze 24 akrów prowadzone były eksperymentalne uprawy kawowca a ich przebieg analizowany we współpracy z właścicielami prywatnych gospodarstw. Obserwowano wpływ szczepienia, przycinania, krzyżowania różnych odmian na końcowy efekt wydajności oraz jakości roślin.
Powstały w ten sposób najbardziej znane kenijskie odmiany botaniczne oznaczone symbolami zaczynającymi się od nazwy Scott Laboratories. Dziś taki VARIETAL jak SL 28 (spokrewniony z odmianą Bourbon) jest synonimem długowieczności, nadającym się świetnie do uprawy na średnich i dużych wysokościach, odpornym na suszę, bogatym w plon jednak podatnym na charakterystyczne choroby kawowców. Te drzewa potrafią mieć po kilkadziesiąt lat i są nadal produktywne. Inne znane odmiany uprawiane w Kenii to SL 14, SL 34, RUIRU 11 i inne.
Do lat 50 – tych ubiegłego stulecia kawa uprawiana była wyłącznie na dużych plantacjach kontrolowanych przez europejskich właścicieli. Od zasady tej, zdeterminowanej historią kolonialną kraju zaczęto odstępować w połowie lat pięćdziesiątych kiedy to pierwsi rodowici Kenijczycy uzyskali możliwość prowadzenia własnych, małych gospodarstw. Obecnie odpowiadają one za większą część produkcji kawy w Kenii. Ze względu jednak na potrzebę rozwoju infrastruktury, wymianę doświadczeń oraz konieczne inwestycje są zrzeszone w większych spółdzielniach.
W Kenii uprawiana jest wyłącznie arabika a najczęściej stosowaną metodą obróbki jest washed (około 90 % wszystkich kaw) oraz rzadko stosowana obróbka naturalna (około 10 % produkcji). Na rynku europejskim niemal wyłącznie mamy styczność z kawami mytymi z Kenii, których jakość do niedawna nie wzbudzała żadnych dyskusji. W ostatnim czasie jednak biznes kawowy Kenii przechodzi mały kryzys i coraz częściej słychać o niskiej opłacalności. Efektem jest pojawianie się ziarna niższej jakości w obniżonej cenie. Rynek producencki w Kenii dostrzega jednak potrzebę dostarczania najwyższej jakości i odpowiednio reaguje.
Główny okres kwitnienia przypada w Kenii na miesiące od marca do kwietnia oraz okres wtórny od października do listopada. Zbiory natomiast mają miejsce od listopada do lutego oraz od maja do sierpnia.
Jakość kaw kenijskich jest klasyfikowana ze względu na wielkość ziarna oraz wartości sensoryczne. Rozmiar ziaren z obróbki mytej jest opisywany w następujący sposób:
E – Elephant czyli ziarno słoniowate, największe, które w procesie mechanicznej selekcji jest oddzielane i opisywane również jako „Ears” (uszy).
AA – to ziarno, którego wielkość można by opisać również jako screen 17 – 18 (17 x 1/64 cala) czyli około 7 mm
AB – to ziarno, którego wielkość można by opisać również jako screen 15 – 16 (15 x 1/64 cala) czyli około 6,5 mm
PB – to okrągłe ziarno tzw. „Peaberry”
C – to ziarno, którego wielkość można by opisać również jako screen 14 – 15 (14 x 1/64 cala) czyli około 5,5 mm
TT – to jaśniejsze ziarna wyodrębnione w procesie selekcji wśród ziaren o wielkości AA i AB
T – ziarna mniejsze, lżejsze wydzielone mechanicznie podczas selekcji sortu C
UG – to ziarna nie spełniające żadnej z powyższych norm, niesklasyfikowane.
Co do kwestii jakości kawy ze względu na jej wartości sensoryczne istnieje 10 stopniowa skala oceny z uwzględnieniem najprzeróżniejszych opisów (np.: filiżanka dobra do dobrej, dobra do średniej itd.). 1 stanowi o najwyższej jakości, 10 o najniższej.Instytucją w Kenii, która nadzoruje krajową produkcję kawy angażując się aktywnie w badania, rozwój, promocję oraz marketing sektora jest Kenyan Coffee Board. Początkowo organizacja ta trzymała pieczę nad kenijską giełdą kawową w Nairobii regulując przepływ gotówki pomiędzy sprzedającymi a kupcami. Obecnie jej pierwotną rolę przejęły trzy niezależne organizacje marketingowe: Kenya Planters 'Co-operative Union (KPCU), Thika Coffee Mills (TCM) oraz Millers Socfinaf. Są one odpowiedzialne za zebranie płatności od kupców oraz szybki transfer gotówki do producentów po potrąceniu swoich prowizji.
Klasycznym przykładem naszej kawy z Kenii jest doskonała Kenia AA+
Jeden z najczęściej spotykanych sposobów parzenia kawy we włoskich gospodarstwach domowych. Nie bez powodu. Konstruktorem moki był Włoch Alfonso Bialetti, który w roku 1933 rozpoczął we Włoszech produkcję tego urządzenia i stało się ono tam bardzo popularne. Jest ono również nazywane Moką lub Makinetką od włoskiego macchinetta del caffè.
Moka to sposób ciśnieniowego parzenia kawy (około 1,5 bar – dla porównania ekspres ciśnieniowy to parzenie pod ciśnieniem około 9 bar), bardzo łatwy a przy tym wszystkim otrzymujemy espresso bardzo wysokiej jakości, mocne i wyraziste w smaku.
Aby rozpocząć zabawę należy kawiarkę „rozkręcić”. Zauważymy wtedy, że składa się ona z kilku części. Dolna część to zbiornik, do którego wlewamy przefiltrowaną wodę do wysokości, na której znajduje się zaworek wkręcony w ściankę zbiornika. Następnie wkładamy sitko, do którego wsypujemy świeżo zmieloną kawę. Ziarna powinny być zmielone raczej średnio + a kawa wsypana i nie ubijana. Następnie skręcamy dwie części urządzania i stawiamy nad palnikiem (gaz, kuchenka elektryczna, indukcja itd.). Pod wpływem ciśnienia, woda poprzez sitko z kawą przedostaje się do górnego zbiornika wydobywając po drodze z kawy wszystkie jej możliwości. Przelewamy do filiżanki. Gotowe.
Jak zrobić kawę w AeroPressie?
Jest to stosunkowo nowe urządzenie w świecie kawowym bo wynalezione w roku 2005. Jak sama nazwa wskazuje, jest to metoda polegająca na wytworzeniu ciśnienia za pomocą sprężonego powietrza. Jako ciekawostkę można odnotować, że zostało wynalezione przez firmę Aerobie, która na co dzień specjalizuje się w produkowaniu zabawek (frisbee czy yoyo).
Urządzenie daje wiele satysfakcji z zabawy kawą toteż jest przez nas gorąco polecane. Możliwości są właściwie nieograniczone we wszystkich parametrach: stopień zmielenia ziaren, temperatura wody, ciśnienie, czas parzenia itd.
Najlepsze naszym zdaniem kawy do tej metody, to średnio i jasno palone, dość grubo zmielone, parzone w temperaturze około 88 – 95 °C.
Najpierw umieszczamy filtr w plastikowym sitku i przelewamy wodą. Tłok z uszczelką wkładamy do tuby. Odmierzamy i wsypujemy 15 – 20 g świeżo zmielonej kawy. Zalewamy wstępnie niewielką ilością wody i czekamy około 30 sekund. Po tym czasie dolewamy resztę wody (w sumie około 200 ml) i mieszamy specjalną łyżką. Po około jednej minucie zakręcamy AEROPRESS zakrętką z filtrem, odwracamy i stawiamy na ulubionym kubku. Naciskamy na tłok do momentu aż cała kawa pojawi się w kubku. Gotowe.
Jak zrobić kawę we FrenchPressie ?
Urządzenie zostało zaprojektowane i opatentowane przez włoskiego projektanta Attilio Calimani w roku 1929. Produkt przeszedł wiele modyfikacji, by w efekcie w roku 1958 doczekać się produkcji masowej we Francji pod nazwą French Press.
Jest to jeden z najprostszych sposobów na zaparzenie pysznej, aromatycznej kawy. Napój przygotowany w ten sposób będzie dość mocny o wyraźnym smaku i wysokim body. zagotuj wodę i poczekaj aż trochę ostygnie (idealna temperatura to około 92 °C). Wsyp odmierzoną ilość kawy do naczynia –(proponujemy około 10 g na każde 150 ml wody), zalej niewielką ilością wody i chwilę odczekaj. Kawa wstępnie się zaparzy. Po około 30 sekundach dolej wody do pełna i poczekaj około 3 minuty. Zamieszaj kawę (część fusów opadnie na dno) po czym umieść tłok i powoli przeciśnij do dna. Wlej kawę do filiżanki. Gotowe.
Jak zrobić kawę w Dripie?
DRIP to doskonałe urządzenie do parzenia kaw speciality, średnio i jasno palonych. Świetnie wydobywa z kawy to, co w niej najlepsze. Nuty cytrusowe, orzechowe, karmelowe, czekoladowe, wszystkie harmonijne smaki i aromaty ukryte w kawach najwyższej jakości. Wersje tych urządzeń są różne – porcelanowe, metalowe, plastikowe, szklane. Najbardziej polecamy szklane bądź porcelanowe, które gwarantują „czystość” smaku bez jakichkolwiek obcych zapachów. Do tego wszystkiego, parzenie w dripie jest niezwykle proste.
Drip umieszczamy na dzbanku lub innym serwerze i wkładamy filtr. Zwilżamy lekko gorącą wodą, po czym wylewamy wodę – przepłukujemy w ten sposób filtr i ogrzewamy naczynia.
Następnie wsypujemy świeżo zmieloną kawę (proponujemy około 10 g na 150 ml wody) i wstępnie zalewamy niewielką ilością wody w temperaturze od 88 – 95 °C. Po wstępnym parzeniu (około 30 sekund), kiedy to kawa „otwiera” przed nami większość swoich możliwości i tajemnic, zalewamy powoli, cienkim strumieniem resztę potrzebnej wody, wykonując przy tym kuliste ruchy.
Czas parzenia w dripie nie powinien przekraczać 4 minut. Po tym czasie wyciągamy filtr i przelewamy kawę do filiżanek. Gotowe.
Jak zrobić kawę w Syfonie?
Syfon to jedna z najbardziej widowiskowych metod parzenia kawy. Ekspres wydaje się być urządzeniem chemicznym. Kawa przygotowana w nim jest mocna, wyrazista o intensywnym smaku z wyraźną lecz nie narzucającą się nutą goryczki. Dodatkowo, ponieważ parzenie odbywa się w wysokiej temperaturze, kawa jest również gorąca.
Po włożeniu filtra w górnej części ekspresu i naciągnięciu specjalnej sprężynki zabezpieczającej filtr, zalewamy wodę do kolby znajdującej się na statywie i składamy urządzenie w jedną całość. Pod kolbą ustawiamy palnik i czekamy aż woda zacznie wrzeć. Kiedy osiągnie odpowiednią temperaturę, wytworzy się tak duże ciśnienie, że z łatwością przedostaje się do górnego kielicha ekspresu. Wtedy wsypujemy do niej drobno zmieloną kawę i specjalną łyżeczką delikatnie zanurzamy ją w wodzie.
(Proponujemy na każde 150 ml wody około 10 g kawy). Po około jednej minucie odstawiamy palnik a kawa z górnej części „wraca” przez filtr do kolby. Jest gotowa – wystarczy wlać do filiżanek.
Jak zrobić kawę w Chemexie?
Chemex przypomina wyglądem kolbę chemiczną. Nie bez powodu – został zaprojektowany przez chemika dr Petera Schlumbohma, specjalisty od filtracji i ekstrakcji.
W 1943 roku Muzeum Sztuki Nowoczesnej uznało ten ekspres za jeden z najlepiej zaprojektowanych przedmiotów.
Parzenie w chemexie nie jest skomplikowane. Ważne by zaopatrzć się w odpowiednie filtry, dzięki którym napój nie będzie absorbował zapachów i przepuszczał osadów. Są one grubsze od standardowych filtrów.
Po włożeniu filtra do chemexa (jedna ze stron powinna mieć trzy warstwy papieru) zwilż wodą filtr, po czym wylej wodę z naczynia. Wsyp średnio zmielone ziarno (na każde 150 ml wody wsyp około 12 g kawy) i zwilż je delikatnie gorącą wodą. Idealna temperatura wody to 90 – 95 °C. W tym czasie kawa „otworzy się” i jest to tak zwany etap preinfuzji. Po chwili zacznij zalewać resztę wody. Powoli, wykonując kuliste ruchy, cienkim strumieniem aż dzban w dolnej części się zapełni. Ogólny czas ekstrakcji nie powinien przekroczyć czterech minut.
Po tym czasie kawa jest gotowa. Wystarczy przelać do filiżanek.
Kawy Papua Nowa Gwinea
Te kawy to gratka dla koneserów. Klimat wyspiarski, w którym otaczające morza poprzez bryzę tworzą odpowiednią dla upraw wilgotność, wysokogórskie położenie plantacji na wulkanicznych glebach sprawiają, że kawy z Papui są wyjątkowe. Charakterystyczny jest dla nich rześki, kwiatowy aromat w połączeniu ze słodyczą tropikalnych owoców mango, papai o lekko orzechowym zabarwieniu. Kawy zrównoważone, delikatne.
Kawy z Sumatry
Jak większość indonezyjskich wysp, również Sumatra posiada wyspiarski klimat o odpowiedniej wilgotności, zrównoważoną temperaturę oraz dostosowaną ilość opadów do upraw kawowców. Są to niskie tony w kawowych doznaniach, bardziej ziemiste ale o niskiej rodzynkowej kwasowości z mocno wyczuwalnym czekoladowym aromatem, ze słodyczą karmelu.
Kawy z Burundi
Kawy o bogatym aromacie, lekkie, delikatne – to wysokie nuty kawowe. Kawy słodkie z cytrusową kwasowością. Wyczuwalne aromaty winogron, cytryn, limonki, czerwonej herbaty oraz karmelu.
Kawy z Rwandy
Kawy o intensywnym smaku z jedwabistym body, delikatna cytrusowa kwasowość limonki w połączeniu ze słodyczą karmelową, kakao, czekolady.
Kawy z Hondurasu
Kawy wysokiej jakości o średniej intensywności z wyczuwalnymi nutami marcepanowymi, prażonych migdałów o owocowej słodyczy moreli i gruszek z niską kwasowością.
Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie.